{"id":3438,"date":"2022-11-22T16:55:49","date_gmt":"2022-11-22T16:55:49","guid":{"rendered":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/?p=3438"},"modified":"2022-11-22T16:55:49","modified_gmt":"2022-11-22T16:55:49","slug":"monstruos-marinos-en-las-costas-andaluzas-en-la-cartografia-del-xvi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/monstruos-marinos-en-las-costas-andaluzas-en-la-cartografia-del-xvi\/","title":{"rendered":"Monstruos marinos en las costas andaluzas en la cartograf\u00eda del XVI"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:66.66%\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Cuentos y dem\u00e1s narraciones marinas donde se relacionaban monstruos terror\u00edficos que atacaban a navegantes, com\u00edan a marineros y hund\u00edan barcos han existido a lo largo de la historia en todas las regiones del mundo. En muchas ocasiones el origen de estos relatos eran encuentros reales con ballenas, narvales, calamares gigantes\u2026 que evidenciaban como pod\u00eda evolucionar un relato de unos hechos ver\u00eddicos a otros fabulosos. La mayor\u00eda de los cart\u00f3grafos de la \u00e9poca se inspiraron en estas cr\u00f3nicas para dibujar en mares y oc\u00e9anos criaturas de las m\u00e1s fant\u00e1sticas y aterradoras.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hic sunt dracones <\/em>es una inscripci\u00f3n que aparece en las costas de China en el globo terr\u00e1queo de Hunt-Lenox creado entre 1503 y 1510, siendo uno de los globos m\u00e1s antiguos que conocemos. La frase \u201caqu\u00ed hay dragones\u201d hace alusi\u00f3n a lo desconocido y a la existencia de animales terror\u00edficos que habitaban en esas y en otras zonas como en el oc\u00e9ano Atl\u00e1ntico, de ah\u00ed el nombre de <em>Mare Tenebrosum<\/em>. As\u00ed, los cart\u00f3grafos comenzaron a ornamentar sus cartas n\u00e1uticas y todo tipo de mapas con estos ejemplares de bestias marinas, o en su caso, terrestres; para indicar territorios remotos e ignotos. Estos monstruos surg\u00edan de las profundidades atacando embarcaciones, trag\u00e1ndose a marinos o simplemente flotando como islas.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Posiblemente el primer mapa donde aparecen monstruos es en el <em><a href=\"https:\/\/www.ign.es\/web\/catalogo-cartoteca\/resources\/html\/031266.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Beato de Li\u00e9bana, c\u00f3dice de Girona del a\u00f1o 975<\/a><\/em>. Este mapamundi est\u00e1 rodeado de un oc\u00e9ano azul con peces enormes, un cangrejo, monstruos marinos y, aludiendo a Jon\u00e1s, un pez con un hombre dentro. Desde entonces han habido numerosos mapas donde se han incluido estas bestias y otras m\u00e1s fant\u00e1sticas, hasta llegar a 1539 cuando el cart\u00f3grafo sueco Olaus Magnus (1490-1557) realiza la <a href=\"https:\/\/www.ign.es\/web\/BibliotecaIGN\/F-21-12_01.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">carta n\u00e1utica de Escandinavia<\/a>, representando a numerosas criaturas con un claro dominio visual el mapa, siendo, por tanto, un punto de inflexi\u00f3n en la ornamentaci\u00f3n de la cartograf\u00eda n\u00e1utica. Posteriormente, Sebastian M\u00fcnster (1488-1552) en su <em>Cosmographia Beschreibung aller Lender durch <\/em>(1544), copia el mapa de Magnus, al igual que Abraham Ortelius (1527-1598) cuando lo incorpora a su <em>Theatrum Orbis Terrarum <\/em>(1570).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">El primer mapa de la pen\u00ednsula ib\u00e9rica donde aparece un monstruo marino en las cercan\u00edas de la costa andaluza es en el <em><a href=\"http:\/\/bdh.bne.es\/bnesearch\/detalle\/bdh0000032007\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nova descriptio Hispaniae<\/a><\/em> de Hieronymus Cock (1510-1570) y Vinko Paletin (1508-ca. 1571). Al oeste del estrecho de Gibraltar dibuja un monstruo con varios cuernos en la cabeza y con cola de serpiente de mar. Estos monstruos se iban copiando de unos a otros. As\u00ed, Gerard Mercator hace uno muy parecido en su <em>Europae Descriptio Emendata<\/em> de 1572. Anteriormente a todos estos mapas, y representando partes del territorio andaluz, surgen otros, con claras reminiscencias de la etapa anterior, donde aparecen este tipo de peces ficticios, aunque debemos de precisar que son mapas de zonas muy concretas, especialmente la Bah\u00eda de C\u00e1diz como el <a href=\"https:\/\/www.juntadeandalucia.es\/institutodeestadisticaycartografia\/cartoteca\/buscar\/getisbn\/query\/gades\/autor\/titulo\/lugargeo\/materias\/fechadesde\/fechahasta\/buscar\/Buscar\/orderid\/fecha_ASC\/id\/16178\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">mapa de <em>Gades<\/em><\/a> (1450-1499?), en el que aparecen cuatro peces gigantescos e ilusorios, tres junto a la ciudad de C\u00e1diz y otro frente a Rota. \u00a0\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pero propiamente dicho, debemos esperar hasta 1579 cuando Jer\u00f3nimo de Chaves y Abraham Ortelius, en su <em>Hispalensis conventus delineatio <\/em>representan monstruos en un mapa que abarca gran parte de la regi\u00f3n andaluza. En el Golfo de C\u00e1diz aparecen cinco monstruos marinos junto a la representaci\u00f3n de una batalla naval que se desarrolla pr\u00f3xima a la bah\u00eda. De estos monstruos destaca el <em>steipereidur<\/em>, que seg\u00fan Ortelius era la ballena m\u00e1s d\u00f3cil, incluso llegaba a luchar contra otras ballenas para salvar a los pescadores. Su apariencia dista mucho de la docilidad de la que habla Ortelius, ya que tiene la cara afilada y dos grandes orificios en la parte superior de la cabeza que le permite expulsar grandes chorros de agua. En el mapa de Chaves, verificando lo que expresa Ortelius, vemos como nada hacia otro monstruo marino para intimidarlo ya que a su izquierda aparecen varias embarcaciones que est\u00e1n figurando una batalla naval.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">En las cartas n\u00e1uticas de Andaluc\u00eda del <em>Spieghel der zeevaerdt<\/em> (1584-1585) de Lucas Janszoon Waghenaer tambi\u00e9n encontramos monstruos marinos tanto en el <em><a href=\"https:\/\/www.juntadeandalucia.es\/institutodeestadisticaycartografia\/cartoteca\/buscar\/getisbn\/id\/119836\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Algarbae orae maritimae, et partis Condadae accurata descriptio, ac facies navigantibus apparens<\/a><\/em> como en el <em><a href=\"https:\/\/www.juntadeandalucia.es\/institutodeestadisticaycartografia\/cartoteca\/buscar\/getisbn\/id\/20891\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Andaluziae orae maritimae una cum fluvijs et portubus ad vivum delineatio<\/a><\/em>. Pero es en el Atlas <em>Thresoor der zeevaert<\/em> (1592) donde Waghenaer dibuja una cantidad mayor de monstruos marinos con un nivel de detalle asombroso. El mapa <em><a href=\"https:\/\/kolekcijos.biblioteka.vu.lt\/en\/islandora\/object\/atmintis:VUB01_000496164#00023\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Beschryvinge vande zee-custen van Andaluzien (= Description des costes marines de Andalusie)<\/a><\/em> presenta tres bestias n\u00e1uticas, dos de ellas, en el golfo de C\u00e1diz, son dos <em>canis marinus.<\/em> Estos monstruos tienen cara de perro, y es que desde Plinio el Viejo (c. 23-79), se manten\u00eda la creencia de que cada animal terrestre ten\u00eda su parejo en el oc\u00e9ano. Estos h\u00edbridos que combinaban partes de animales terrestres con otras de animales acu\u00e1ticos va desapareciendo antes de que se desvanezcan los monstruos en las cartas n\u00e1uticas. La otra bestia se ubica en el mar de Albor\u00e1n y carece de dientes, aunque sus dimensiones son considerables. En el <em><a href=\"https:\/\/kolekcijos.biblioteka.vu.lt\/en\/islandora\/object\/atmintis:VUB01_000496164#00021\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Beschrivinge vande C[o]ndaet ende Andalusien<br \/>(= Description de la Condade et Andalousie)<\/a><\/em> tres tipos de <em>canis marinus<\/em> decoran la carta n\u00e1utica.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Entre las cartas n\u00e1uticas m\u00e1s importantes que se hicieron en esta \u00e9poca en Andaluc\u00eda destacan las del Atlas de Willem Barentsz (1550-1597): <em>Nieuwe beschryvinghe ende Caertboeck vande Midlandtsche Zee<\/em> (1595). En este Atlas existen tres mapas que abarcan parte del litoral andaluz: En la <em><a href=\"https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b84465920\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tabula Hydrographica, in qua Hispaniae ora maritima a Civitate Setubal usque ad promontorium S. Vicentii et hinc ad Fretum Gaditanum<\/a><\/em>, no aparecen monstruos en el mapa principal, pero s\u00ed en las vistas de ciudades que se distribuyen en la parte superior del mapa: M\u00e1laga, Puerto de Canarias, T\u00e1nger y Ceuta. El tama\u00f1o tan peque\u00f1o de estas vistas junto con la falta de detalles en su esbozo nos impide identificar los tipos de monstruos que son. En el <em><a href=\"https:\/\/www.juntadeandalucia.es\/institutodeestadisticaycartografia\/cartoteca\/buscar\/getisbn\/query\/1595\/autor\/titulo\/lugargeo\/materias\/fechadesde\/fechahasta\/buscar\/Buscar\/startid\/0\/id\/119848\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hydrographica descriptio maris Mediterran.in qua orae maritimae Hispaniae a Charidemo<\/a><\/em>\u2026 Barentsz dibuja cuatro monstruos, el primero de ellos, al sur del cabo de Gata es un tipo de ballena que puede coincidir con el <em>steipereidur<\/em> descrito anteriormente. Al sureste del cabo de Palos, destaca otra bestia marina, el <em>canis marinus<\/em>, que ha sido representado numerosas veces, incluso en el mapa de Beato de Gerona, en el que se muestra una bestia similar. El tercer mapa es el <em><a href=\"https:\/\/www.juntadeandalucia.es\/institutodeestadisticaycartografia\/cartoteca\/buscar\/getisbn\/query\/1595\/autor\/titulo\/lugargeo\/materias\/fechadesde\/fechahasta\/buscar\/Buscar\/startid\/0\/id\/20890\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hydrographica descriptio maris Mediterranei \u00e0 freto Gaditano, usque ad C. dictum, de Gates<\/a><\/em>. En este tambi\u00e9n aparecen distintos tipos de bestias marinas, entre las que destacan otro <em>canis marinus,<\/em> situado al sur de Salobre\u00f1a y Almu\u00f1\u00e9car. En el centro del Mar de Albor\u00e1n surge del mar un pez con cabeza de mono y cola con forma de hoja de tr\u00e9bol, reivindicando la creencia de que todo animal terrestre ten\u00eda su semejante en uno marino.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ya en el siglo XVII, los cart\u00f3grafos comienzan a grabar menos monstruos marinos hasta que, con el tiempo, llegan a desaparecer. Escasos son los mapas importantes de Andaluc\u00eda con este tipo de bestias. Destacamos el <em><a href=\"http:\/\/bdh-rd.bne.es\/viewer.vm?id=0000001063&amp;page=100\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Andaluziae nova descript.[io].<\/a><\/em> (1606) de Jodocus Hondius. En \u00e9l surge, al sur de Almu\u00f1\u00e9car, otro pez fant\u00e1stico de gran tama\u00f1o. Conforme el avance de la ciencia va difundi\u00e9ndose entre los marinos y los descubrimientos van habi\u00e9ndose m\u00e1s continuos y los obst\u00e1culos desvaneci\u00e9ndose, comienzan a desaparecer estas bestias de las cartas n\u00e1uticas. Conforme \u00e9stas van disip\u00e1ndose el aumento de otros elementos decorativos van en auge como las embarcaciones de \u00e9poca, dando ejemplo de una tipolog\u00eda muy variada de nav\u00edos, incluso representando una o m\u00e1s batallas navales en una misma carta n\u00e1utica.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">Autor: <a href=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/tag\/jose-carlos-posada-simeon\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Jos\u00e9 Carlos Posada Sime\u00f3n<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h4><strong>Bibliograf\u00eda<\/strong><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">MITTMAN, Asa,<em> Maps and monsters in medieval England<\/em>, Routledge, Taylor &amp; Francis, 2006.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">PINZ\u00d3N R\u00cdOS, Guadalupe y LOIS, Carla, \u201c<em>Bestiarios cartogr\u00e1ficos. Criaturas del mar en los mapas de Am\u00e9rica (siglos XVI-XVII)<\/em>\u201d, en <em>El mar: percepciones, lectura y contextos Una mirada cultural a los entornos mar\u00edtimos<\/em>, Universidad Nacional Aut\u00f3noma de M\u00e9xico, Instituto de Investigaciones Hist\u00f3ricas, 2015, pp. 131-158.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">SANDMO, Erling, \u201cDwellers of the waves: Sea monsters, classical history, and religion in Olaus Magnus\u2019s Carta Marina\u201d, en\u00a0<em>Norsk Geografisk Tidsskrift-Norwegian Journal of Geography<\/em>, 74\/4, 2020, pp. 237-249.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">VAN DUZER, Chet, \u201cHic sunt dracones: the geography and cartography of monsters\u201d, en <em>The Ashgate research companion to monsters and the monstrous<\/em>, Routledge, 2017, pp. 427-476.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">VAN DUZER, Chet, <em>Sea Monsters on Medieval and Renaissance Maps, <\/em>London, British Library, 2013.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:33.33%\">        <div class=\"wp-block-visual-portfolio\">\n            \n<div class=\"vp-portfolio vp-uid-185ca403 vp-id-Z2b8V5O\"\n    data-vp-layout=\"masonry\" data-vp-items-style=\"emerge\" data-vp-items-click-action=\"popup_gallery\" data-vp-items-gap=\"15\" data-vp-items-gap-vertical=\"\" data-vp-pagination=\"load-more\" data-vp-next-page-url=\"\" data-vp-masonry-columns=\"1\" >\n    <div class=\"vp-portfolio__preloader-wrap\">\n        <div class=\"vp-portfolio__preloader\">\n            <img decoding=\"async\" loading=\"eager\" src=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/plugins\/visual-portfolio\/assets\/images\/logo-dark.svg\" alt=\"Visual Portfolio, Posts &amp; Image Gallery para WordPress\" width=\"20\" height=\"20\" data-skip-lazy>\n        <\/div>\n    <\/div>\n        <div class=\"vp-portfolio__items-wrap\">\n            \n<div class=\"vp-portfolio__items vp-portfolio__items-style-emerge vp-portfolio__items-show-overlay-hover vp-portfolio__items-show-img-overlay-hover\">\n\n        <div class=\"vp-portfolio__item-wrap vp-portfolio__item-uid-5c3e90c3\" data-vp-filter=\"\">\n                        <div class=\"vp-portfolio__item-popup\"\n                style=\"display: none;\"\n                data-vp-popup-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos1.jpg\"\n                data-vp-popup-img-srcset=\"\"\n                data-vp-popup-img-size=\"2942x1985\"\n                data-vp-popup-md-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos1.jpg\"\n                data-vp-popup-md-img-size=\"2942x1985\"\n                data-vp-popup-sm-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos1.jpg\"\n                data-vp-popup-sm-img-size=\"2942x1985\"\n            >\n                                    <h3 class=\"vp-portfolio__item-popup-title\">Detalle del ataque de un steipereidur a otro monstruo marino. Hispalensis conventus delineatio (1579)<\/h3>\n                                        <div class=\"vp-portfolio__item-popup-description\">Detalle del ataque de un steipereidur a otro monstruo marino. Hispalensis conventus delineatio (1579). Fuente: Biblioteca Nacional de Espa\u00f1a, MR\/34\/795\/2 (http:\/\/bdh.bne.es\/bnesearch\/detalle\/bdh0000033661)<\/div>\n                                <\/div>\n                                    <figure class=\"vp-portfolio__item\">\n                \n<div class=\"vp-portfolio__item-img-wrap\">\n    <div class=\"vp-portfolio__item-img\">\n        <a  href=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos1.jpg\" >\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2942\" height=\"1985\" src=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos1.jpg\" class=\"wp-image-3439\" alt=\"\" \/>\n        <div class=\"vp-portfolio__item-img-overlay\"><\/div>\n\n        <\/a>    <\/div>\n<\/div>\n\n<figcaption class=\"vp-portfolio__item-overlay vp-portfolio__item-align-center\">\n            <div class=\"vp-portfolio__item-meta-wrap vp-portfolio__custom-scrollbar\">\n            <div class=\"vp-portfolio__item-meta\">\n                \n<h2 class=\"vp-portfolio__item-meta-title\">\n    <a  href=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos1.jpg\" >Detalle del ataque de un steipereidur a otro monstruo marino. Hispalensis conventus delineatio (1579)<\/a><\/h2>\n            <\/div>\n        <\/div>\n    <\/figcaption>\n            <\/figure>\n                    <\/div>\n        \n        <div class=\"vp-portfolio__item-wrap vp-portfolio__item-uid-57c39710\" data-vp-filter=\"\">\n                        <div class=\"vp-portfolio__item-popup\"\n                style=\"display: none;\"\n                data-vp-popup-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos2.jpg\"\n                data-vp-popup-img-srcset=\"\"\n                data-vp-popup-img-size=\"5969x1181\"\n                data-vp-popup-md-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos2.jpg\"\n                data-vp-popup-md-img-size=\"5969x1181\"\n                data-vp-popup-sm-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos2.jpg\"\n                data-vp-popup-sm-img-size=\"5969x1181\"\n            >\n                                    <h3 class=\"vp-portfolio__item-popup-title\">Detalle de monstruos marinos de Algarbae orae maritimae, et partis Condadae accurata descriptio y Andaluziae orae maritimae una cum fluiis et portubus at vivum delineato del Spieghel der zeevaerdt (1584-1585)<\/h3>\n                                        <div class=\"vp-portfolio__item-popup-description\">Detalle de monstruos marinos de Algarbae orae maritimae, et partis Condadae accurata descriptio y Andaluziae orae maritimae una cum fluiis et portubus at vivum delineato del Spieghel der zeevaerdt (1584-1585). Fuente: Biblioteca Nacional de Espa\u00f1a, GMG\/1025 (http:\/\/bdh-rd.bne.es\/viewer.vm?id=0000001642)<\/div>\n                                <\/div>\n                                    <figure class=\"vp-portfolio__item\">\n                \n<div class=\"vp-portfolio__item-img-wrap\">\n    <div class=\"vp-portfolio__item-img\">\n        <a  href=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos2.jpg\" >\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"5969\" height=\"1181\" src=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos2.jpg\" class=\"wp-image-3440\" alt=\"\" \/>\n        <div class=\"vp-portfolio__item-img-overlay\"><\/div>\n\n        <\/a>    <\/div>\n<\/div>\n\n<figcaption class=\"vp-portfolio__item-overlay vp-portfolio__item-align-center\">\n            <div class=\"vp-portfolio__item-meta-wrap vp-portfolio__custom-scrollbar\">\n            <div class=\"vp-portfolio__item-meta\">\n                \n<h2 class=\"vp-portfolio__item-meta-title\">\n    <a  href=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos2.jpg\" >Detalle de monstruos marinos de Algarbae orae maritimae, et partis Condadae accurata descriptio y Andaluziae orae maritimae una cum fluiis et portubus at vivum delineato del Spieghel der zeevaerdt (1584-1585)<\/a><\/h2>\n            <\/div>\n        <\/div>\n    <\/figcaption>\n            <\/figure>\n                    <\/div>\n        \n        <div class=\"vp-portfolio__item-wrap vp-portfolio__item-uid-6764dd56\" data-vp-filter=\"\">\n                        <div class=\"vp-portfolio__item-popup\"\n                style=\"display: none;\"\n                data-vp-popup-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos3.jpg\"\n                data-vp-popup-img-srcset=\"\"\n                data-vp-popup-img-size=\"5255x2399\"\n                data-vp-popup-md-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos3.jpg\"\n                data-vp-popup-md-img-size=\"5255x2399\"\n                data-vp-popup-sm-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos3.jpg\"\n                data-vp-popup-sm-img-size=\"5255x2399\"\n            >\n                                    <h3 class=\"vp-portfolio__item-popup-title\">Detalle de los monstruos marinos de Description des costes marines de Andalusie y Description de la Condade et Andalousie, del Thresoor der zeevaert (1592) de Lucas Janszoon Waghenaer<\/h3>\n                                        <div class=\"vp-portfolio__item-popup-description\">Detalle de los monstruos marinos de Description des costes marines de Andalusie y Description de la Condade et Andalousie, del Thresoor der zeevaert (1592) de Lucas Janszoon Waghenaer. Fuente: Vilnius Universiy Library (https:\/\/kolekcijos.biblioteka.vu.lt\/en\/islandora\/object\/atmintis:VUB01_000496164#00021)<\/div>\n                                <\/div>\n                                    <figure class=\"vp-portfolio__item\">\n                \n<div class=\"vp-portfolio__item-img-wrap\">\n    <div class=\"vp-portfolio__item-img\">\n        <a  href=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos3.jpg\" >\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"5255\" height=\"2399\" src=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos3.jpg\" class=\"wp-image-3441\" alt=\"\" \/>\n        <div class=\"vp-portfolio__item-img-overlay\"><\/div>\n\n        <\/a>    <\/div>\n<\/div>\n\n<figcaption class=\"vp-portfolio__item-overlay vp-portfolio__item-align-center\">\n            <div class=\"vp-portfolio__item-meta-wrap vp-portfolio__custom-scrollbar\">\n            <div class=\"vp-portfolio__item-meta\">\n                \n<h2 class=\"vp-portfolio__item-meta-title\">\n    <a  href=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos3.jpg\" >Detalle de los monstruos marinos de Description des costes marines de Andalusie y Description de la Condade et Andalousie, del Thresoor der zeevaert (1592) de Lucas Janszoon Waghenaer<\/a><\/h2>\n            <\/div>\n        <\/div>\n    <\/figcaption>\n            <\/figure>\n                    <\/div>\n        \n        <div class=\"vp-portfolio__item-wrap vp-portfolio__item-uid-c30da55c\" data-vp-filter=\"\">\n                        <div class=\"vp-portfolio__item-popup\"\n                style=\"display: none;\"\n                data-vp-popup-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos4.jpg\"\n                data-vp-popup-img-srcset=\"\"\n                data-vp-popup-img-size=\"6032x2424\"\n                data-vp-popup-md-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos4.jpg\"\n                data-vp-popup-md-img-size=\"6032x2424\"\n                data-vp-popup-sm-img=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos4.jpg\"\n                data-vp-popup-sm-img-size=\"6032x2424\"\n            >\n                                    <h3 class=\"vp-portfolio__item-popup-title\">Detalle de monstruos marinos<\/h3>\n                                        <div class=\"vp-portfolio__item-popup-description\">Detalle de monstruos marinos de Hydrographica descriptio maris Mediterran.in qua orae maritimae Hispaniae a Charidemo\u2026 (fuente: Gallica, Biblioteca Nacional de Francia, GED-7805, https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b84466003#) y Hydrographica descriptio maris Mediterranei \u00e0 freto Gaditano, usque ad C. dictum, de Gates\u2026 (fuente: Gallica, Biblioteca Nacional de Grancia, GED-7802, https:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b84465972#)<\/div>\n                                <\/div>\n                                    <figure class=\"vp-portfolio__item\">\n                \n<div class=\"vp-portfolio__item-img-wrap\">\n    <div class=\"vp-portfolio__item-img\">\n        <a  href=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos4.jpg\" >\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"6032\" height=\"2424\" src=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos4.jpg\" class=\"wp-image-3442\" alt=\"\" \/>\n        <div class=\"vp-portfolio__item-img-overlay\"><\/div>\n\n        <\/a>    <\/div>\n<\/div>\n\n<figcaption class=\"vp-portfolio__item-overlay vp-portfolio__item-align-center\">\n            <div class=\"vp-portfolio__item-meta-wrap vp-portfolio__custom-scrollbar\">\n            <div class=\"vp-portfolio__item-meta\">\n                \n<h2 class=\"vp-portfolio__item-meta-title\">\n    <a  href=\"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/monstruos4.jpg\" >Detalle de monstruos marinos<\/a><\/h2>\n            <\/div>\n        <\/div>\n    <\/figcaption>\n            <\/figure>\n                    <\/div>\n        \n<\/div>\n        <\/div>\n        \n<\/div>\n        <\/div>\n        <\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cuentos y dem\u00e1s narraciones marinas donde se relacionaban monstruos terror\u00edficos que atacaban a navegantes, com\u00edan a marineros y hund\u00edan barcos han existido a lo largo de la historia en todas las regiones del mundo. En muchas ocasiones el origen de estos relatos eran encuentros reales con ballenas, narvales, calamares gigantes\u2026 que evidenciaban como pod\u00eda evolucionar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3441,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_vp_format_video_url":"","_vp_image_focal_point":[],"footnotes":""},"categories":[105,8],"tags":[78],"class_list":["post-3438","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cartografia-tematica","category-paisaje-cartografia","tag-jose-carlos-posada-simeon","entry","has-media"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3438","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3438"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3438\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3443,"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3438\/revisions\/3443"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3438"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3438"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/grupo.us.es\/encrucijada\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3438"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}